logo_lefmetletters

Vijfduizend tweehonderd woorden



Tongbreker

een tong heeft geen bot
kan dus niet breken
breken is vallen
tong valt
tongval

maar dat is weer iets anders

Het is een klein fragment wat ik me herinner van de virtuoze taalvoorstelling Vijfduizend tweehonderd woorden. Melih Gencboyaci woont dertien jaar in Nederland en heeft sinds vorig jaar een Nederlands paspoort. Samen met twee medespelers, Celine uit Jordanië en Anhar uit Irak, probeert hij de Nederlandse taal te vatten. Hij speelt met woorden, associeert, rukt woorden uit hun verband, geeft ze nieuwe betekenissen.

En dat blijkt een hele klus. Want onze taal is lastig. Waarom heet een luipaard een lui paard en waarom noemen we het geen snelle tijger?, vraagt Melih zich af. En, hoe zit het eigenlijk met het woord lekker?

Lekker is voor eten
Nederlanders vinden alles lekker
het weer, de rust, een opgeruimd huis
Jullie moeten heel gelukkig zijn

De voorstelling raakt. Al was het alleen maar om de kwetsbaarheid van Celine. Ondanks dat zij de Nederlandse taal nog niet heel vaardig is, heeft ze het lef om haar verhaal te vertellen. Ze wisselt het Nederlands af met Frans en Engels en maakt haar onmacht om het juiste te willen zeggen, maar de woorden niet te kunnen vinden schrijnend voelbaar.

Anhar daagt het publiek uit. Hij vraagt van welke woorden wij houden. We moeten er eentje kiezen waarvan we denken dat hij het nog niet kent. We komen met opkruisen (een zeilterm), hutspot en pittoresk. We leggen uit wat de woorden betekenen. Anhar lacht en bedankt ons, omdat hij weer nieuwe woorden heeft geleerd. 

Later mogen we weggooiwoorden noemen. Welke woorden kunnen de Nederlandse taal verlaten? Ik weet niet meer wat er geroepen werd. Zelf dacht ik aan walgelijk. Anhar en zijn medespelers zijn blij. Deze woorden kunnen ze direct vergeten.

Het meest intrigerend is de woordenstroom van Melih. Hij associeert op woorden en probeert zo onze taal te doorgronden, te voelen en te beleven. 

Uitgangspunt voor de voorstelling was de vraag welke taal we eigenlijk spreken. Melih volgde een aantal nieuwe Nederlanders en vroeg hen om wekelijks tien nieuwe woorden naar hem te sturen. Het werd zijn basismateriaal voor Vijfduizend tweehonderd woorden, een speelse, ontroerende en soms onthutsende voorstelling over onze taal. 

Zoeken naar woorden
naar welkom
wel kom
of niet
of komma
kom maar
of kom allemaal

Ik gun elk theater en elke Nederlander deze voorstelling! En, er is nog een kans om de voorstelling te zien. Op 10 juni speelt het gezelschap op het Urban Resort FestivalMeer informatie en videomateriaal

(de passages zijn zoals ik ze me herinner en geen werkelijke weergave van de voorstelling)

Archief